पातूर प्रतिनिधी – दिवाळी हा आनंदाचा, माणुसकीचा, प्रेमाचा आणि एकमेकांना मदतीचा हात देण्याचा सण आहे. या सणानिमित्त शहरातील काही राजकीय मंडळी, सामाजिक संघटना आणि विविध संस्था गोरगरीब कुटुंबांना दिवाळीचा फराळ, मिठाई, किराणा साहित्य तसेच जीवनावश्यक वस्तूंचे वाटप करतात. ही निश्चितच स्वागतार्ह आणि समाजोपयोगी बाब आहे. मात्र, या मदतीच्या उपक्रमाला सोशल मीडियावर स्वतःची प्रसिद्धी मिळविण्याचे साधन बनविले जात असल्याचे चित्र अनेक ठिकाणी पाहायला मिळते.
गरजू कुटुंबांना फराळाचे साहित्य देताना त्यांचे फोटो काढणे, व्हिडिओ बनविणे, लाभार्थ्यांना कॅमेऱ्यासमोर उभे करणे आणि त्यानंतर फेसबुक, व्हॉट्सॲप व इतर सोशल मीडिया माध्यमांवर मोठ्या प्रमाणात प्रसिद्धी करणे, ही पद्धत नेमकी कोणत्या सामाजिक भावनेतून केली जाते, असा प्रश्न उपस्थित होत आहे.
मदत करणाऱ्यांची भावना चांगली असू शकते; परंतु मदत स्वीकारणाऱ्या गरीब कुटुंबांच्या स्वाभिमानाचाही विचार होणे तितकेच आवश्यक आहे.
ज्या कुटुंबाची आर्थिक परिस्थिती हलाखीची आहे, त्यांना सणासुदीला मदतीची गरज भासते. अशा परिस्थितीत त्यांचे फोटो सार्वजनिक करून त्यांची गरिबी जगासमोर मांडणे कितपत योग्य आहे? मदत स्वीकारणाऱ्या व्यक्तींच्या मनातही स्वाभिमान असतो, भावना असतात. त्यांनाही समाजात मानाने जगण्याचा अधिकार आहे.
आज गरिबांना मदत करण्यापेक्षा मदतीचे फोटो सोशल मीडियावर टाकून किती लोकांनी पाहिले, किती लाईक्स मिळाले आणि किती कमेंट्स आल्या, यालाच अधिक महत्त्व दिले जात असल्याचे चित्र निर्माण होत आहे. मग हा उपक्रम गरिबांच्या चेहऱ्यावर आनंद आणण्यासाठी आहे की स्वतःची प्रतिमा उंचावण्यासाठी?
दान करताना कॅमेरा नको, तर माणुसकीचा दृष्टिकोन हवा!
राजकीय मंडळी आणि सामाजिक संघटनांनी एक गोष्ट लक्षात घ्यावी की, मदत करणे हा उपकार नसून सामाजिक बांधिलकीचा एक भाग आहे. खरोखरच गरिबांना मदत करायची असेल तर कोणताही गाजावाजा न करता, लाभार्थ्यांची ओळख गोपनीय ठेवून मदत करता येऊ शकते. प्रसिद्धी करायचीच असेल तर उपक्रमाची माहिती द्या; मात्र मदत स्वीकारणाऱ्या कुटुंबांचे चेहरे आणि त्यांची आर्थिक परिस्थिती सार्वजनिक करू नका.
समाजसेवा ही प्रसिद्धीसाठी नसते, तर माणुसकी जपण्यासाठी असते. गरिबांच्या हातात फराळाची पिशवी देताना त्यांच्या डोळ्यांतील आनंद पाहा; त्यांच्या चेहऱ्याचा फोटो काढून स्वतःची प्रसिद्धी करण्याचा मोह टाळा.
शेवटी एकच प्रश्न…
दिवाळीच्या निमित्ताने गरिबांच्या घरात आनंदाचा दिवा लावायचा आहे की त्यांच्या गरिबीचा फोटो सोशल मीडियावर झळकवायचा आहे?
मदत करा, जरूर करा; पण मदत स्वीकारणाऱ्या व्यक्तीचा स्वाभिमान दुखावणार नाही याची काळजी घ्या. कारण खऱ्या समाजसेवेला प्रसिद्धीची गरज नसते, तिची ओळख माणुसकीतून निर्माण होते!







